เกิดอะไรขึ้น
โมเดลล่าสุดของ OpenAI อย่าง GPT-6 Astra เปิดตัวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วท่ามกลางเสียงชื่นชม รวมถึงผลงานที่สร้างเมืองแมนฮัตตันขึ้นใหม่ทีละถนนภายในเกมเอนจิ้น แต่ตอนนี้ผู้ใช้กลับบอกว่ามันรู้สึกฉลาดน้อยลง เรื่องนี้สำคัญเพราะมันตั้งคำถามว่าห้องแล็บ AI แอบลดกำลังประมวลผลหลังกระแสความตื่นเต้นจางหายไปหรือไม่
นักพัฒนาที่ใช้ชื่อ synthwavedd เขียนบน X ว่า "Astra วันนี้รู้สึกฉลาดน้อยลงอย่างชัดเจนสำหรับผม" พร้อมเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "The Post-Launch Lobotomy" ด้าน Pranjal Paliwal นักพัฒนาอีกคนตรวจโค้ดที่ Astra สร้างขึ้นแล้วสรุปว่า "เราไม่มี AGI เรามีการถดถอย" ตามรายงานของ Decrypt ขณะที่ Pankaj Kumar นักพัฒนาอีกรายไล่เรียงอาการที่พบ ได้แก่ ตอบเร็วขึ้นแต่คุณภาพแย่ลง และตั้งข้อสงสัยว่า OpenAI "ลดค่า juice value" ลง ซึ่งเป็นศัพท์ไม่เป็นทางการที่หมายถึงปริมาณการประมวลผลที่ใช้ต่อคำตอบ นักวิจัยอย่าง Salio และ Md Ismail Sojal ต่างรันพรอมต์ชุดเดียวกันเทียบระหว่าง Astra วันเปิดตัวกับเวอร์ชันปัจจุบัน และทั้งคู่รายงานว่าผลลัพธ์ตอนนี้แย่ลง
ราคาของ Astra อยู่ที่ 10 ดอลลาร์สหรัฐต่อ 1 ล้านโทเคนอินพุต และ 50 ดอลลาร์ต่อ 1 ล้านโทเคนเอาต์พุต ซึ่งแพงกว่าราคาตอนเปิดตัวของรุ่นก่อนหน้าอย่าง GPT-5.6 Sol ถึง 2.5 เท่า อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่เห็นด้วยว่ามีการลดสมรรถนะจริง ผู้ใช้ชื่อ Antikythera แย้งว่าโมเดล "โง่พอ ๆ กับตอนเปิดตัวนั่นแหละ" และกระแสความตื่นเต้นเพียงแค่จางหายไปเท่านั้น
ที่มาที่ไป
เรื่องแบบนี้ไม่ใช่ครั้งแรก โมเดลเรือธงก่อนหน้าของ OpenAI อย่าง GPT-5.6 Sol ก็เจอกระแสวิจารณ์แบบเดียวกันมาแล้วเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 ตอนที่ผู้ใช้รายงานว่าโหมดการให้เหตุผลระดับสูงสุดของมันตื้นเขินลงข้ามคืน Tibo Sottiaux ผู้บริหารของ OpenAI ปฏิเสธว่าไม่ได้จงใจลดสมรรถนะของ Sol แต่ยอมรับว่าบริษัทกำลังทดลองปรับ "reasoning effort" ซึ่งเป็นการตั้งค่าที่ควบคุมจำนวนขั้นตอนที่โมเดลคิดก่อนตอบ ตามรายงานของ Decrypt ด้าน Dax Raad ผู้ก่อตั้งเครื่องมือโค้ดดิ้ง Opencode เปิดเผยว่าทีมของเขาย้ายกลับไปใช้ Sol แทน Astra แล้ว เพราะต้นทุนแพงขึ้นเป็นสองเท่าโดยที่ผลลัพธ์ไม่คุ้มค่า ที่น่าสนใจคือประธานของ OpenAI เองเคยใช้คำว่า AGI เพื่ออธิบาย Astra ตอนเปิดตัว ซึ่งตอนนี้กลายเป็นคำที่ผู้ใช้หยิบมาโต้กลับโมเดลนี้เอง
ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับคุณ
สำหรับนักพัฒนาที่พึ่งพา API ของ OpenAI คุณภาพผลลัพธ์ที่ไม่คงที่ส่งผลโดยตรงต่อต้นทุน เพราะ Astra คิดราคาต่อโทเคนสูงกว่าที่ Sol เคยตั้งไว้ตอนเปิดตัว ทีมที่ตั้งงบโปรเจกต์โดยอิงจากประสิทธิภาพช่วงสัปดาห์แรกอาจต้องคำนวณงบใหม่หรือเปลี่ยนโมเดลกลางคัน สำหรับผู้ใช้ทั่วไป เหตุการณ์นี้เป็นเครื่องเตือนใจว่าเบนช์มาร์กและการเดโม AI สะท้อนเพียงช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่การรับประกันระยะยาว ส่วนวงการฮาร์ดแวร์ AR และอุปกรณ์สวมใส่ที่ต้องพึ่งพาความสามารถในการให้เหตุผลของ AI ที่เสถียรและราคาย่อมเยา ความไม่แน่นอนด้านคุณภาพโมเดลเช่นนี้ยิ่งเพิ่มมาตรฐานที่บริษัทต้องทดสอบก่อนนำไปผูกกับผลิตภัณฑ์ที่พึ่งพาผู้ให้บริการโมเดลเพียงรายเดียว
คำถามใหญ่กว่านั้น
หากห้องแล็บ AI สามารถปรับเปลี่ยนปริมาณการประมวลผลที่ใช้ต่อคำตอบได้อย่างเงียบ ๆ หลังเปิดตัวโมเดล ผู้ใช้ นักพัฒนา และหน่วยงานกำกับดูแลจะตรวจสอบได้อย่างไรว่าความสามารถที่โฆษณาไว้ยังตรงกับสิ่งที่โมเดลส่งมอบจริงในอีกไม่กี่วันหรือหลายเดือนต่อมา และใครควรเป็นผู้รับผิดชอบในการพิสูจน์ความสม่ำเสมอนี้
สิ่งที่ต้องจับตา
จนถึงตอนนี้ OpenAI ยังไม่ออกแถลงการณ์แบบเดียวกับกรณี Sol เพื่อตอบข้อร้องเรียนเรื่อง Astra ต้องจับตาดูว่าจะมีคำชี้แจงอย่างเป็นทางการ คล้ายกับที่ Tibo Sottiaux เคยให้ความเห็นเรื่อง Sol เมื่อเดือนกรกฎาคมหรือไม่ ทั้งนี้ Astra ยังเป็นโมเดลแรกของ OpenAI ที่ข้ามเกณฑ์ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยไซเบอร์ของบริษัท จนถูกจำกัดให้ใช้ได้เฉพาะผู้ป้องกันภัยที่ผ่านการตรวจสอบภายใต้โปรแกรม Daybreak เท่านั้น และคาดว่าจะมีการทดสอบพรอมต์แบบเทียบเคียงจากนักพัฒนาเพิ่มเติมในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า
